Twee routes voor werk met AI

Waar het begint

Bedrijven die het meest in AI investeren, groeien zo'n 10% harder in personeel dan vergelijkbare bedrijven. Dat blijkt uit een onderzoek van Ramp en Revelio Labs naar 21.559 Amerikaanse bedrijven (juni 2026). Bedrijven die alleen abonnementen namen of wat proefprojecten draaiden, groeiden niet harder.

Volgens de onderzoekers vraagt het voordeel om aanvullende investeringen, veranderingen in de organisatie en leren binnen het bedrijf. Een tool kopen is dus niet genoeg. Het werk zelf moet anders.

Wie gaat dat werk anders organiseren? Daar heeft het transitieonderzoek een simpel antwoord op: dat kan een nieuw bedrijf zijn, of een bestaand bedrijf. Dat zijn de twee routes op deze pagina.

Twee woorden vooraf

De transitieonderzoeker Frank Geels gebruikt twee woorden die hier helpen.

• Het regime is de manier waarop werk nu georganiseerd is: de gewoontes, regels, rollen en tools die zorgen dat het elke dag op dezelfde manier gebeurt. Een AI-abonnement past daar keurig in. Het werk blijft hetzelfde, er komt een tool bij.
• Een niche is een kleine, beschermde plek waar iets nieuws wordt geprobeerd. Daar mag het mislukken, en daar leren mensen hoe het anders kan.

Een grote verandering begint in niches en verandert uiteindelijk het regime. De vraag is wie dat doet.

Route 1: nieuwe bedrijven nemen het werk over

Wat er gebeurt. Een nieuw bedrijf richt zijn werk vanaf het begin anders in, bijvoorbeeld met agents die een deel van het werk doen en mensen de rest. Het hoeft niets af te breken, want er is nog niets. Als die manier van werken beter blijkt, neemt het nieuwe bedrijf het werk over van de gevestigde bedrijven. Geels en Schot noemen dit vervanging.

Wat het van een bedrijf vraagt. Van de nieuwkomer: een manier van werken die vanaf dag één anders is, en de tijd om te bewijzen dat die werkt. Van het bestaande bedrijf vraagt deze route niets, en dat is precies het risico. Het werk en de klanten gaan naar een ander, en er komt geen moment waarop het bestaande bedrijf iets hoeft te beslissen.

Route 2: bestaande bedrijven transformeren

Wat er gebeurt. Een bestaand bedrijf richt zijn eigen werk opnieuw in, met de mensen die er al werken. Volgens het onderzoek van Geels gaat dat vaak in stappen:

1. Eerst voorzichtig indekken: kijken, proberen, nog weinig veranderen.
2. Dan het nieuwe naast het oude ontwikkelen.
3. Soms een volledige omslag, tot in de missie en het verdienmodel.

Wat het van een bedrijf vraagt. Geld, kennis, tijd en vooral lef. Concreet:

• Eén proces kiezen en dat opnieuw inrichten met de mensen die het nu doen.
• Per stap vastleggen wat een agent doet, wie het resultaat beoordeelt en waar een mens beslist.
• Dat proces behandelen als niche: een plek waar het mag mislukken en waar het bedrijf leert.
• Meten wat er in het werk verandert, niet alleen wat de tools kosten.

Dit is moeilijker dan een tool kopen, want het raakt aan gewoontes, rollen en beslissingen. Het is ook de route waarin een bedrijf zijn mensen en zijn kennis houdt.

Er zijn meer routes

Het transitieonderzoek kent er meer dan twee. Geels en Schot beschrijven er vier, en een verandering kan van route wisselen. Bij sterke druk van buiten begint het volgens hen vaak bij transformatie en kan het later toch op vervanging uitlopen. Wie vandaag tools koopt en het werk laat zoals het is, zit in de eerste stap van route 2: indekken. De volgende stap is het werk zelf.

Wat ik nog niet weet

• Welke route AI en werk gaan volgen. Geels' voorbeelden beslaan tientallen jaren, en we staan pas aan het begin.
• Of AI de groei bij die bedrijven veroorzaakt. Het Ramp-onderzoek vindt een samenhang en noemt het mechanisme zelf onopgelost.
• Hoe het totale aantal banen zich ontwikkelt. Dat meet het Ramp-onderzoek niet, en waar de nieuwe mensen vandaan komen ook niet.